skip to Main Content
Woningbouw corporaties, klimaatadaptatie en vergroening

Woningbouw corporaties, klimaatadaptatie en vergroening

4.9.2019

Woningbouw corporaties, klimaatadaptatie en vergroening

‘Het is geen nieuwe opgave, het gaat om anders werken en vooral samenwerken.’

Anneke van Veen is Adviseur Kwaliteit Leefomgeving. Zij is aanjager en projectleider van nieuwe processen gericht op het zorgen voor de plek waar we leven. Ze schreef ‘Woningcorporaties en Klimaatadaptatie: Samenwerken aan Goed Wonen’ een inspiratieboekje voor woningbouwcorporaties. De Groene Stad sprak met haar.

Waarom een boekje voor woningcorporaties?

Het klimaat verandert en onze wijken zijn daar dikwijls niet op ingericht. Er is steeds vaker overlast door overdadige regenval of lange, droge periodes met hoge temperaturen. We moeten problemen zo goed mogelijk zien te voorkomen. Dat is wat we klimaatadaptatie noemen. Daarmee kunnen we een  aantrekkelijke woonomgeving blijven bieden. Overheden kunnen het niet meer alleen. Iedereen is nodig: het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, corporaties en de burgers.

Dus ook corporaties? 

Corporaties zijn zich steeds meer bewust dat ook zij probleemeigenaar zijn. Mijn boekje geeft inzicht in het waarom, hoe en wat van klimaatadaptatie. Collega’s van corporaties delen hun ervaringen. Klimaatadaptatie vergt dat je gebiedsgericht samenwerkt en kiest voor een integrale aanpak. Wijken worden er groener en aantrekkelijker door. Daarmee verbetert ook de gezondheid en het welzijn van de huurders. De aanpak van de woonomgeving betreft maatregelen die technisch niet moeilijk en meestal ook niet duur zijn. Het is trouwens ook een mooie manier om met huurders in gesprek te raken. De bedoeling is dat mijn boekje corporaties stimuleert om in actie te komen. Het uiteindelijke doel is om toekomstbestendige, fraaie wijken te realiseren met tevreden huurders.

Werd hun rol onderschat?

Ik denk het wel. De mogelijkheden van de overheid zijn beperkt. Ongeveer 50% van de ruimte in ons land is in beheer van de overheid. Meer dan 30% van alle woningen is corporatiebezit. Het integre­ren van klimaatadaptatie-maatregelen in het beleid en uitvoering van de corporaties heeft veel effect. Corporaties beschikken over investerings- en beheerplanningen en daaraan gekoppelde (aanzienlijke) budgetten. En, via de corporaties zijn ook de huurders aangehaakt.

Zijn er al veel woningcorporaties die zich hier mee bezig houden?

Het is voor veel corporaties een nieuw onderwerp maar een aantal is al goed bezig. Op verschillende manieren. Pionierend, al doende lerend. Soms op basis van een Duurzaam­heidsakkoord opgesteld samen met de gemeente, huurders, waterschap en andere partners. Je ziet steeds vaker dat klimaat­adaptatie onderdeel wordt van de gemeentelijke woonvisie. Er worden prestatieafspraken over gemaakt. Er zijn groene dakenprojecten aangepakt in meerjarenonderhoudsplannen. Maar ook er worden tuinen vergroend voordat een nieuwe huurder een woning betrekt en worden samen met huurders geveltuinen aangelegd. Bewoners vragen soms om een groene inrichting van versteende plekken. Op verschillende schaalniveaus dus. En nog erg ad hoc.

Hoe zijn overheden in dit proces betrokken?

De Rijksoverheid, provincies, waterschappen en gemeenten ontwikkelen samen het klimaatadaptatiebeleid in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Samen wordt het onderwerp eigen gemaakt. In veel gemeenten zijn de stresstesten klaar. Deze geven inzicht in wat de gevolgen zullen zijn van de klimaatverandering. De overheden herkennen het belang van betrokken corporaties. Dat is de reden waarom de provincie Zuid-Holland, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Samen Klimaatbestendig het maken van het inspiratieboekje mede mogelijk hebben gemaakt. Ook de Groene Huisvesters waren betrokken.

Hoe kunnen corporaties dit gaan doen?

Door klimaatadapatatie in hun strategische- en uitvoeringspraktijk op te nemen verbonden aan de begroting en aan investeringsprogramma’s. En door een betere samenwerking aan te gaan met gemeenten en waterschappen. Maar ook door te werken aan bewustwording. Intern en richting huurders. Door samen met de bewoners een visie op te stellen. Afgestemd op het gemeentebeleid. Door het onderwerp mee te nemen in de klantprocessen en de huurders blijvend te betrekken.  Vergeet niet dat er instemmingsrecht bestaat van de huurders. Wanneer bepaalde beslissingen worden genomen moet 70 % van de huurders er mee eens zijn.

Wat kan ‘het verhaal’ zijn richting de huurders?

Het is belangrijk om de huurders uit te leggen waarom het onderwerp belangrijk is. Laat zien dat klimaatadaptatie bijdraagt aan plezierig en aangenaam wonen. Start het gesprek, al dan niet met een intermediair. Ook over de tuinen. Immers groene tuinen zijn belangrijk voor het opvangen van regenwater en het koelen van de omgeving. Klimaatadaptieve maatregelen kunnen airco’s uitsparen. Het onderhoud van een groene tuin is niet altijd voor alle huurders een lonkend perspectief. Help ze daarbij, door informatie te delen en door bv uitleenpunten voor gereedschap te maken. Ga in gesprek en stel duidelijke regels op om verstening te voorkomen. Benut daarbij de kwaliteit, inzet en betrokkenheid van actieve bewoners.

 Hoe ziet het er in de praktijk uit?

Je moet wateroverlast zoveel mogelijk zien te voorkomen. Voor regenwater geldt de tris vasthouden, bergen en dan pas afvoeren. Beter vasthouden kan door tegels weg te halen en groen aan te brengen. Daardoor herstel je de sponswerking van de bodem. Grote bomen houden water vast en verdampen veel. Groene daken houden ook regenwater vast en vertragen de afvoer. Slimme regentonnen zorgen voor het bufferen van regenwater. Voordat het gaat regenen lopen ze leeg, waardoor de waterber­gingscapaciteit optimaal is. Het bergen van water kan door de aanleg van vijvers en wadi’s.

Zet in op zo min mogelijk verharding in de tuinen van huurders en in de gezamen­lijke (binnen)tuinen. Verharding maakt dat het regenwater direct naar de riolering loopt. Kies voor waterpasseren­de verharding. Pak tuinen aan bij de komst van nieuwe huurders, zet in op maximaal 50% ver­harding. Stel duidelijke regels en motiveer tuinbezitters tot de aanleg van water­vriendelijke tuinen.

 En op wijkniveau?

Het voorkomen van hittestress en droogteproblemen is belangrijk. Door meer groen in de wijken te brengen loopt de tempera­tuur op warme dagen minder hoog op. Verharding houdt warmte vast en vertraagt afkoeling in de nacht. Het omzetten van verharde oppervlaktes naar bomen, planten- en heestervakken en gras helpt. Bomen geven directe aangename schaduw en verdampen vocht waardoor koeling optreedt. Groene daken koelen.  Met als resultaat dat de bewoners zich prettiger voelen.

Sponswerking…

Een goede bodemkwaliteit met veel bo­demleven en een grote variatie in beplanting draagt bij aan de sponswerking. Bijkomend effect is dat de biodiversiteitswaarde kan worden verhoogd en fijnstof wordt afgevangen.

 Hoe gaat dat er financieel uit zien?

Zoek naar mogelijkheden om binnen bestaande budgetten klimaatadaptieve maatregelen uit te voeren. De meerkosten zijn beperkt en zijn investeringen waarmee schade wordt voorkomen. Dat is belangrijk voor de instandhouding van het vastgoed. Ze leveren bovendien een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de woningen, de woonomgeving en aan het sociale domein. Vaak worden de kosten opgenomen in lopende meerjaren-onderhoudsbegrotingen en budgetten voor nieuwbouw.

 Zijn er nog andere ondersteunende mogelijkheden?

Ik adviseer de corporaties en de gemeente/het waterschap om elkaar op te zoeken. Alles start met de ontmoeting. Vaak is er voor de corporaties ondersteuning mogelijk, zeker voor de opstartfase. In de vorm van specifieke deskundigheid, en/of een financiële bijdrage o.a. voor pilots en de opstart van de uitvoeringspraktijk. Ook Rijk en provincies zijn meestal wel bereid om mee te denken. Vergeet niet dat er ook Europese subsidies zijn.

Geen woorden maar daden

Er gaat op basis van de klimaatstresstesten gewerkt worden aan uitvoeringsplannen. Voor corporaties is het van belang daarbij aan te sluiten. Zij hebben ook kennis over overlastsituaties. Vergis je niet er wordt heel wat geld uitgegeven aan het herstel van wateroverlast. Samen aan tafel zitten zal o.a. mogelijk maken dat de uitvoeringsagenda’s op elkaar kunnen worden gelegd. Bijvoorbeeld de koppeling van rioleringsplannen aan renovatieprojecten.

Per (gebieds)plan moet worden gekeken naar een optimale inrichting. Ga voor het plan met het hoogste maatschappelijk rendement en de laagste maatschappelijke lasten. Mogelijk zelfs met effecten voor de wijdere omgeving. Partners  – gemeente, corporaties en eventuele andere stakehol­ders – zijn bereid de kosten daarvoor op een reële wijze te verdelen. Betrokkenheid van de huurders is onmisbaar. Denk eraan er is een gezamenlijk doel: goed en betaalbaar wonen, nu en straks.

Het boekje is via deze link te vinden.

 

 

 

 

Back To Top
The Green City uses Googles cookies and scripts to analyse your use of our website anonymously, so we can customise its functionality and effectiveness and display advertisements. We also use Facebook, Twitter, LinkedIn and Google cookies and scripts, with your consent, to enable social media integration on our website. If you wish to change which cookies and scripts we use, you can alter your settings below.
Annuleren